Nesne betimleme: beş açıdan anlat
Bir şeyi anlatırken iki cümleden sonra söyleyecek söz bulamıyor musun? Burada şemsiye ya da bardak gibi sıradan bir nesneyi beş farklı açıdan sesli betimlemeyi çalışırsın.
5 açıdan yüksek sesle anlat
- 1Ekranda bir nesne ya da kelime var. Örneğin “şemsiye”.
- 2Yüksek sesle beş açıdan tasvir et. Şekil: “katlanır, kıvrık saplı.” Malzeme: “metal tel iskelet, kalın kumaş kubbe.” Amaç: “yağmurdan korur.” Çağrışım: “sonbahar, su birikintileri, acele.” Benzetme: “taşınabilir bir çatı gibi.”
- 3Her açı için ayrı bir cümle kur, tek uzun bir liste yapma. Sonra sıradaki nesne.
ipucu · Beş açı anlatımına yön verir: şekil, malzeme, amaç, çağrışım, benzetme. Onlarla asla “söyleyecek bir şey yok” durumunda kalmazsın.
kendini kontrol et · Beş açıdan da söz ettin ve her cümlede farklı bir özellik anlattın, aynı şeyi tekrarlamadın.
Neden işe yarıyor
Bir nesneyi anlatmaya başlayınca çoğu insan bir iki özellik söyler ve durur: “Siyah bir şemsiye, işte.” Söyleyecek şey vardır, ama nereden bakacağını bilmezsin. Betimleme bir yön ister; yön yoksa akıl ilk gördüğü özellikte kalır.
Beş açı bu yönü verir: şekil, malzeme, amaç, çağrışım, benzetme. Her açı yeni bir cümle kapısı açar ve tekrar etmeden konuşmaya devam edersin. Okuldaki betimleme ödevinden farkı, yazı değil konuşma olmasıdır: amaç süslü bir paragraf değil, hızlı ve canlı bir anlatım. Bu beceri bir ürünü, bir yeri ya da bir fikri anlatırken de işe yarar.
Sık yapılan hatalar
- Hepsini tek uzun listeye çevirmek. Her açı için ayrı bir cümle kur; liste betimleme değildir.
- Benzetmeyi atlamak. En zor ama en canlı açı budur: “taşınabilir bir çatı gibi.” Dinleyenin aklında kalan çoğu zaman benzetmedir.
- Aynı özelliği farklı açılarda tekrarlamak. Şekilde “katlanır” dediysen amaçta başka bir şey söyle.
- Takılınca susmak. Bir açı gelmezse diğerine geç, sonra geri dön.
Sorular
- Betimleme nasıl yapılır?
- Önce neye bakacağını seç: görünüş, malzeme, işlev, duygu ve karşılaştırma. Her biri için bir cümle kur. Konuşurken de yazarken de bu sıra yeterli bir çerçeve verir.
- Betimleyici anlatım konuşmada ne işe yarar?
- Dinleyenin gözünde bir resim kurar. Bir ürünü tanıtırken, bir yeri tarif ederken ya da bir anıyı anlatırken somut betimleme dinleyeni tutar.
- Bu egzersiz çocuklar için mi?
- Hayır, yetişkin konuşması için. Amaç okul kompozisyonu değil, bir şeyi sesli ve akıcı anlatabilmek.
Diğer egzersizler
- Resim betimleme: tabloyu sesli anlat4 dakikalık egzersiz: bir tabloya sessizce bakar, sonra sahneyi, kişileri, ayrıntıları, havayı, öncesini ve sonrasını yüksek sesle anlatırsın.
- Güzel cümle kurma: daha isabetli söyle3 dakikalık egzersiz: “Videoyu beğendim” gibi renksiz bir cümleyi yüksek sesle daha canlı ve isabetli yeniden kurarsın. Net cümle kurmayı çalışırsın.
- Konuşma nefes egzersizi: nefes desteği4 dakikalık konuşma nefes egzersizi: karınla nefes al ve ekrandaki cümleyi tek nefeste söyle. Cümleler kısadan uzuna gider, sonda ses sönmesin.