Dolgun ve tok ses: mırıldanma
Sesin cılız ve boğazda kalıyorsa onu bastırarak kalınlaştırmaya çalışmak boğazı yorar. Burada mırıldanarak göğüs, burun ve yüz titreşimini buluyor, sonra aynı titreşimle konuşup sesi zorlamadan dolgunlaştırıyorsun.
- 1“Sıfırla” ısınmasını yap (A01): bir esneme ve bir inleme. Boğazının gevşek olduğundan emin ol.
- 2Ağzını kapat ve “mmmm” diye mırıldanmaya başla: sakin ve düzgün, kedi mırlar gibi. Dudakların hafifçe titreşmeli (parmağını dudaklarına koyarsan hissedersin).
- 3Elini göğsüne koy: titreşim var mı? Varsa göğüs rezonatörünü açtın.
- 4Şimdi “nnnn” diye mırıldan: dilinin ucu üst dişlerinin arkasında, ses burundan akıyor. Elini burun kemerine koy: orada titreşim hissetmelisin. Bu, burun rezonatörün.
- 5Şimdi “llll”: dilinin ucunu üst dişlerinin arkasındaki çıkıntıya daya ve sesi uzat. Elini alnına koy ve orada titreşim ara. Bu “maske”, yani yüz rezonatörün.
- 6“mmmm”, “nnnn” ve “llll” arasında geçiş yap ve titreşimin en güçlü olduğu yeri fark et.
- 7Son olarak “mmmm” diye mırıldan ve titreşimi kaybetmeden sıradan bir cümleyi yüksek sesle söyle: “İyi akşamlar, benim adım…”. Sesin mırıltı kadar dolgun çıkmalı.
ipucu · Boğazın bir telefon hoparlörü, rezonatörlerin ise konser ses sistemi. Amaç, “ses sistemini açmayı” öğrenmek.
kendini kontrol et · Elin göğsünde, burnunda ya da alnında titreşimi hissediyor. Sadece boğazın titriyorsa ses “takılı kalmış” demektir: A01'deki inlemeyle gevşe ve sesi öne gönder.
Neden işe yarıyor
Sesin kalın ya da ince duyulması yalnızca perdeye bağlı değildir. Aynı perdedeki iki ses çok farklı duyulabilir: biri boğazda kalır ve cılız gelir, öbürü göğüste ve yüzde titreşir, dolgun ve sıcak gelir. Bu titreşim alanlarına rezonatör denir. Çoğu insan onları az kullanır, çünkü sesi boğazdan iter.
Mırıldanma rezonatörleri bulmanın en kolay yolu. Ağız kapalıyken ses dışarı çıkamaz, titreşim göğüste ve yüzde dağılır; elini koyduğun yerde onu hissedersin. Ama mırıltıda kalan titreşim konuşmaya kendiliğinden geçmez. Bu yüzden tur, mırıltıdan hemen sıradan bir cümleye geçerek biter: titreşimi kaybetmeden söylediğin ilk cümle, konuşurken döneceğin ölçü olur. Sesi bilerek alçaltmak boğazı sıkar ve kısa sürede yorar; titreşimden gelen dolgunluk ise zorlama istemez.
Sık yapılan hatalar
- Sesi bilerek kalınlaştırmak. Perdeyi zorla aşağı itmek boğazı sıkar ve hırıltı yapar. Kendi rahat perdende kal, dolgunluğu titreşim versin.
- Yüksek sesle mırıldanmak. Güçlü ses titreşimi artırmaz, gerginlik getirir. Kedi mırlaması kadar sakin bir ses yeterli.
- Dişleri sıkmak. Dudaklar kapalı olsun, ama dişler arasında küçük bir boşluk kalsın. Çene sıkılıysa titreşim yüze ulaşmaz.
- Titreşimi yalnızca boğazda hissetmek. Öyleyse A01'deki inlemeyle gevşe ve sesi öne, dudaklara doğru gönder.
Sorular
- Bu egzersizle ses kalınlaşır mı?
- Hayır, egzersiz sesi kalınlaştırmaz: ses tellerin ve perden aynı kalır. Değişen, sesin nasıl duyulduğu: göğüs ve yüz titreşimi eklenince ses daha dolgun ve tok gelir.
- Tok ses ile kalın ses aynı şey mi?
- Değil. Kalınlık perdedir, büyük ölçüde doğuştan gelir. Tokluk ise sesin ne kadar dolu ve titreşimli çıktığıdır; ince bir ses de tok olabilir. Bu egzersiz tokluğu çalıştırır, erkekte de kadında da.
- Sesi güzelleştirme egzersizleri her gün yapılmalı mı?
- Evet, kısa ve her gün: bu tur üç buçuk dakika sürer. Ses çalışmasının başında A01 ile gevşe, sonra mırıldan. Ses sürekli kısık ya da boğuksa önce bir kulak burun boğaz doktoruna görün.
Diğer egzersizler
- Konuşurken vurgu: “Vurgu kaydırıcı”1–5 dakikalık egzersiz: ekrandaki cümleyi her seferinde başka bir kelimeyi vurgulayarak söyle ve anlamın nasıl değiştiğini duy.
- Monoton ses olmasın: “Katlar”4 dakikalık egzersiz: sesini beş “kat” arasında gezdir, önce mırıldanarak, sonra aynı cümleyle. Ses aralığın genişler, konuşma perdeni bulursun.
- Konuşurken kelime bulamıyorum: zincirler3 dakikalık egzersiz: bir çekirdek kelimenin çevresinde en az 10 ilişkili kelimeyi yüksek sesle söyler, sonra onlarla kısa bir cümle kurarsın.