Tekrara düşmemek: beş şekilde söyle

Neden işe yarıyor

Tekrara düşmenin sebebi genelde elinde tek bir anlatım yolunun olmasıdır. Karşındaki anlamayınca aynı cümleyi biraz daha yüksek sesle, biraz daha yavaş söylersin; o yine anlamaz. Sorun dinleyende değil, açıdadır: aynı düşünce başka bir açıdan ya da bir benzetmeyle söylenince hemen yerine oturabilir.

Bir düşünceyi beş şekilde söylemek bu açıları aramayı alıştırır: sonuçtan, nedenden, bir benzetmeden, karşı taraftan, bir örnekten. İlk iki versiyon kolay gelir; asıl çalışma üçüncüden sonra başlar. Bu esneklik sunumda, bir şeyi açıklarken ve tartışmada işe yarar.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca kelimeleri değiştirmek. “Konuşmanı geliştirmelisin” ile “Konuşmanı iyileştirmelisin” aynı versiyondur. Açıyı değiştir.
• Uzun açıklamalara girmek. Her versiyon tek ve tam bir cümle olsun.
• Benzetmeden kaçınmak. Benzetme en farklı versiyonu verir: “Konuşma, düşüncenin ambalajıdır.”
• Beşinciyi bulamayınca bırakmak. Takılırsan dinleyeni değiştir: bunu bir çocuğa, bir yöneticiye, bir arkadaşa nasıl söylerdin?

Sorular

Aynı şeyi farklı şekilde nasıl söylerim?

Açıyı değiştir: neden önemli, olmazsa ne olur, neye benziyor, kimin için önemli? Her soru yeni bir cümle verir. Kelime değiştirmek yetmez; düşünceye başka bir kapıdan gir.

Başka kelimelerle anlatmak neden zor?

Çünkü ilk bulduğun cümle akılda kalır ve diğerlerinin önünü keser. Beş versiyon kurmak bu ilk cümlenin dışına çıkmayı alıştırır.

Kendimi tekrar ettiğimi nasıl anlarım?

Kendini telefona kaydedip dinle: aynı fikre aynı kelimelerle dönüyorsan ya da her cümleye “yani” ile yeniden başlıyorsan tekrara düşüyorsun. Dinleyenin yüzü de söyler: anladıysa tekrara gerek yok.