Dolgu kelimelere son: “Kara delik” duraklar
“Eee”, “şey”, “yani” cümlelerin arasına kendiliğinden giriyorsa sebep çoğu zaman sessizlikten çekinmek. Burada durak tutmayı önce işaretli metinlerde, sonra kendi konuşmanda çalışıyorsun.
Zarfı açtı,|içinde tek bir kelime vardı:|“Kaç.”
- 1Ekranda duraklama işaretli bir metin belirir. Her işaret, sessizliğin anlam ya da gerilim yarattığı yerde duruyor.
- 21. tur: yüksek sesle oku ve her işarette tam 2 saniye bekle. İçinden say: “bin bir, bin iki”.
- 32. tur: uzunluğu değiştir: kısa (1 sn) ile uzun (3 sn) arasında. Anlama göre karar ver: sonraki kelime ne kadar ağırsa sessizlik o kadar uzun.
- 43. tur: duraklamaların yarısını at, yalnızca gerçekten güç katanları bırak. Daha az yerde durursan her duraklama daha etkili olur.
- 54. tur: bir dakika metinsiz anlat, örneğin dünkü gününü. Ağzından “eee” ya da “şey” çıkmak üzereyken ağzını kapat ve bir an sessiz kal.
- 6Dinle: duraklar metnin havasını nasıl değiştiriyor? Haftada bir telefon kaydıyla kontrol et.
ipucu · Sahnede 2 saniyelik bir durak sonsuzluk gibi gelir. Dinleyici için ise beklenti ve dikkat anıdır.
kendini kontrol et · Durakların “kelimeleri unuttum” gibi değil, sonraki kelimeyi ağırlaştıran kendinden emin bir sessizlik gibi duyuluyor.
Neden işe yarıyor
Dolgu kelime, düşünürken oluşan boşluğu kapatan bir sestir. Sonraki kelimeyi ararken sessizlik uzun ve garip gelir, ağız da boşluğu “eee” ya da “şey” ile doldurur. Yasaklamak işe yaramaz: her kelimeni kontrol etmeye başlayınca dikkat düşünceden kayar ve konuşma daha çok takılır.
İşe yarayan, sesi kısa bir sessizlikle değiştirmek. Bir iki saniyelik durak dışarıdan sakin ve emin duyulur; dinleyici çoğu zaman onu fark etmez bile. Ama “eee”nin yerinde ağzını kapatabilmek için sessizliğe alışman gerekir. Egzersiz bunu adım adım kurar: önce duraklar metinde işaretli, sonra yalnızca gerekenleri bırakırsın, son turda da onları metinsiz, kendi konuşmana taşırsın.
Sık yapılan hatalar
- Acele etmek. İki saniyelik sessizlik sonsuz gibi gelir. Bu his geçene kadar içinden “bin bir, bin iki” diye say.
- “Eee”yi “yani”, “işte” ya da “hani” ile değiştirmek. Bunlar da dolgu kelime, sadece başka biri. Gereken sessizlik.
- Durakta ağzı açık beklemek. Ağzını kapat, burundan sakin bir nefes al ve devam et.
- Yalnızca metinle çalışmak. Okuma alışkanlığı kurar, asıl sınav ise serbest konuşma: bir dakika dünkü gününü anlat.
Sorular
- Kaç dolgu kelime kullandığımı nasıl anlarım?
- Dünkü gününü bir dakika anlatırken kendini telefona kaydet ve her “eee”, “şey”, “yani”, “işte”yi say. Haftada bir yeni bir konuyla tekrarla ve sayıları karşılaştır.
- Dolgu kelimeler ne zaman tamamen gider?
- Alışkanlık yavaş değişir. Her gün üç beş dakika çalış ve haftalık kayıtları karşılaştır. Hiç dolgu kelime kullanmayan neredeyse yok; dakikada bir iki tanesini dinleyici fark etmez.
- Duraklar garip duyulmaz mı?
- İki düşünce arasındaki durak doğal duyulur; sunucular ve deneyimli konuşmacılar böyle konuşur. Garip duyulan, cümlenin ortasındaki duraktır. Bu yüzden egzersizin metinlerinde işaretler anlamın bölündüğü yerlerde durur.
Ayrıntılar yazıda: Konuşurken sürekli “eee” demek: dolgu seslerini nasıl azaltırsın?
Diğer egzersizler
- Konuşurken nefes alma: sessiz nefesler3 dakikalık egzersiz: ekrandaki metni yüksek sesle oku, nefesi yalnızca duraklarda, burundan ve sessizce al. Dinleyici nefesini duymasın.
- Konuşurken vurgu: “Vurgu kaydırıcı”1–5 dakikalık egzersiz: ekrandaki cümleyi her seferinde başka bir kelimeyi vurgulayarak söyle ve anlamın nasıl değiştiğini duy.
- Tekrara düşmemek: beş şekilde söyleİki buçuk dakikalık egzersiz: basit bir düşünceyi açıyı ve imgeyi değiştirerek yüksek sesle beş farklı şekilde söylersin. Anlatım yelpazen genişler.