Pireli peyniri perhizli pireler
Neredeyse her kelimesi P ile başlayan, dudakları yoran bir halk tekerlemesi. Perhizdeki pireler peyniri tepeler, peynirler de pır pır uçar. Anlam saçma, ama sesler çok sıkı dizilmiş.
Pireli peyniri perhizli pireler tepelerse pireli peynirler de pır pır pervaz ederler.
Aynı seslerle başka tekerlemeler
- Pelin pulu arar, Burak pulu bulur.
- Funda fular, Vildan vazo, Banu bluz aldı.
- Fikir parlak, plan basit, ama vakit var mı?
- Vapurda vakit geçmez, vapur vaktinde varmaz.
- Fırıncı Fikret fırını, Vedat vitrini fırçaladı.
- Pelin pasta, Burak baklava, Pınar pişmaniye sever.
Nerede nefes alınır
- Pireli peyniri perhizli pireler tepelerse
- pireli peynirler de pır pır pervaz ederler.
P ile R yan yana
On iki kelimenin dokuzu P ile başlar. P sert bir dudak sesidir: dudaklar kapanır, hava birikir ve patlayarak çıkar. Art arda dokuz kez bunu yapmak dudakları yorar. Yorulan dudak P'yi B'ye ya da yarım bir sese çevirir.
Hemen her P'den sonra bir R gelir: “pi-re”, “per-hiz”, “pey-nir”, “pır”, “per-vaz”. Hece sonundaki R'ler hızlanınca düşer. “Peynirler” kolayca “peyniler”e döner: iki R'den biri düşer.
“Pireli” ile “pireler” de karışır: biri sıfat, biri çoğul. İlk yarıda ikisi birbirine çok yakın durur ve dil ya ikisini aynı söyler ya da sırayı değiştirir.
Perhiz ve pervaz ne demek
Perhiz, bir süre bazı yiyeceklerden uzak durmak, yani diyet yapmaktır. “Perhizli pireler” böylece diyetteki pireler olur. Pervaz ise sözlükte “uçuş” anlamı da taşıyan eski bir kelimedir; “pervaz etmek” uçmak demektir.
Bugün pervaz deyince çoğu kişinin aklına kapı ve pencere kenarındaki çıta gelir. Tekerlemede ise peynirler “pır pır” uçar; kelime eski anlamıyla kullanılmıştır.
Dudakları hazırlayarak çalışmak
Başlamadan önce dudaklarını birkaç kez sıkıca kapatıp aç, sonra “pa – pe – pi – pı” hecelerini söyle. Ardından yalnız P'li kelimeleri sırayla söyle: “pireli, peyniri, perhizli, pireler”.
Nefesi “tepelerse”den sonra al. İkinci yarı “pır pır” ile hızlanır ve sonuna kadar nefes ister. “Pır pır”ı bir ses efekti gibi, kısa ve canlı söyle; burada hızlanmak doğal, ama R'ler kaybolmasın.
Bu tekerleme hakkında sorular
- Pireli peynir tekerlemesi neden bu kadar zor?
- P her kelimede yeniden patlatılmalı ve hemen ardından R gelir. Bu iki ses ağızda farklı yerlerde çıkar: P dudaklarda, R dil ucunda. Ağız her kelimede bu iki uç arasında gidip gelir.
- Pireli peynir tekerlemesinin bir anlamı var mı?
- Yok, olması da gerekmiyor. Kelimeler sesleri için seçilmiş; resim ne kadar saçma olursa akılda o kadar kolay kalır. Bir halk tekerlemesidir, yazarı bilinmiyor.
Pratiğe devam
Her gün çalış
DramaLab’da tekerlemeler zamanlayıcılı bir egzersiz: “Hızlı tekerleme: hız merdiveni”. Yavaş okumadan hızlıya, netliği kaybetmeden çıkarsın. Yanında ses, hazırlıksız konuşma, ikna ve hikâye egzersizleri de var. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.