Bir berber bir berbere
Çocukluktan bilinen en yaygın Türk tekerlemelerinden biri. Bir berber ötekine ortaklık teklif eder ve cümle “berber”, “beraber”, “Berberistan” gibi birbirine çok benzeyen kelimelerle dolar. Dil bu kelimelerin hangisinde olduğunu şaşırır.
Bir berber bir berbere “Gel beraber Berberistan'da bir berber dükkânı açalım.” demiş.
Aynı seslerle başka tekerlemeler
- Bugün yağmur yağarsa yürüyüş yarına kalır, yarın da yağmur yağarsa yürüyüş yarım kalır.
- Kır atlar kırlarda koşar, kırlardan ırmağa varır, ırmaktan su içer, sonra yine kırlara koşar.
- Bilen bilir, bilmeyen bir bilene sorar; bilen de bilmeyene bildiğini sabırla bir bir anlatır.
- Kar yağarsa yollar kapanır, yollar kapanırsa köyde kalırız, köyde kalırsak kardan adam yaparız.
- Yorulan yolcu yol kenarında durur, duran yolcu yorulmaz, yorulmayan yolcu da yoluna devam eder.
- Sonbaharda yapraklar sararır, sararan yapraklar kurur, kuruyan yaprakları rüzgâr yollara savurur.
Bu seslerle bilinen başka tekerlemeler
Nerede nefes alınır
- Bir berber bir berbere
- “Gel beraber Berberistan'da
- bir berber dükkânı açalım.” demiş.
Benzer kelimeler, tek tuzak
Metindeki kelimelerin çoğu aynı iskelete oturur: B, bir ünlü, R. “Berber” ile “beraber” arasındaki tek fark araya giren A'dır. Hızlanınca bu A düşer ve “gel berber” duyulur. Tersi de olur: “berbere” yerine “beraber” çıkar.
R sayısı da yorar. Cümlede on üç R var ve bunların çoğu hece sonunda: “ber-ber”, “Ber-be-ris-tan”. Hece sonundaki R hızlı konuşmada en kolay kaybolan sestir. “Bebe dükkânı” gibi bir şey duyuyorsan R'ler gitmiş demektir.
“Dükkânı” kelimesine de dikkat: iki K biraz tutulur, şapkalı â da önündeki K'yi inceltir. Sondaki “açalım demiş” ise nefesin bittiği yerdir. Nefes azalınca ses burada düşer ve son kelime yutulur.
Hece hece kurmak, sonra hızlanmak
Önce şu üçünü ayrı ayrı söyle: “berber”, “beraber”, “Berberistan”. Her birinde heceleri say: iki, üç, dört. Hece sayısını hissettiğinde kelimeleri karıştırmak zorlaşır.
Sonra metni üç parçaya böl. Nefesi tırnak açılmadan önce, “berbere”den sonra al. İkinci kısa durak “Berberistan'da”dan sonra gelir. Son parça tek nefeste söylenir ve “demiş” de sonuna kadar duyulmalı.
Hızlanırken dudaklara dikkat et: her B için dudaklar tam kapanmalı. Aynanın karşısında dene. Dudaklar tam kapanmıyorsa B, V'ye benzemeye başlar ve “berber” “verber” gibi duyulur.
Bu tekerleme hakkında sorular
- Bir berber bir berbere tekerlemesinin devamı var mı?
- Bilinen hâli bu tek cümledir: bir berber ötekine birlikte dükkân açmayı önerir. İnternette sonuna bir espri eklenmiş uzun hâller de dolaşır; onlar tekerlemeden çok fıkradır.
- Bu tekerleme yalnız çocuklar için mi?
- Hayır. Çocuklar onu oyun olarak öğrenir, ama yetişkin için de iyi bir diksiyon çalışmasıdır. Konuşmadan önce R'yi ve dudak seslerini ısıtmak isteyen herkesin işine yarar.
Pratiğe devam
Her gün çalış
DramaLab’da tekerlemeler zamanlayıcılı bir egzersiz: “Hızlı tekerleme: hız merdiveni”. Yavaş okumadan hızlıya, netliği kaybetmeden çıkarsın. Yanında ses, hazırlıksız konuşma, ikna ve hikâye egzersizleri de var. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.