R ve L tekerlemeleri
Net bir diksiyon için R ve L sesli tekerlemeler: “rüzgâr” ve “lale” gibi. Hızlı konuşmada kelime sonundaki R kaybolur (“bi şey”, “geliyo”), R ile L birbirine karışır. Kısa olanlarla başla, yavaşça ve hece hece söyle; her ses temiz çıkınca hızlan.
Bir ses hiç çıkmıyorsa önce bir dil ve konuşma terapistine başvur: tekerlemeler var olan bir sesi parlatır, onu sıfırdan kurmaz.
R ve L için kısa tekerlemeler
- Yalının yarısı sarı, yarısı yeşil.
- Kar yağarsa kal, kar dinerse yola çık.
- Sarı kedi her salı sarı yorgana sarılır.
- Dar yolda dal sarkar, dal sarkınca yol daralır.
- Lale Leyla'ya lale, Leyla Lale'ye leylak verdi.
- Gül dibi bülbül dili gibi, gül dibi bülbül dili.
- Kurtlar uluyor, kurtlar uluyunca kuşlar susuyor.
- Lokantada limonlu levrek, limanda limonsuz levrek.
- Kartal kalkar dal sarkar, dal sarkar kartal kalkar.
- Karar verirsen yürürsün, vermezsen yerinde kalırsın.
- Ararlar, sorarlar, yorulurlar, sonunda yolu bulurlar.
R ve L için orta tekerlemeler
- Orhan'ın ördekleri göle, Erol'un ördekleri dereye girer.
- Dere kenarında dört leylek var, dördünün de kanadı lekeli.
- Bir rafta kırk kırmızı kalem, öbür rafta kırk lacivert kalem var.
- Ressam Rıza kara kalemle kara kale, kırmızı kalemle kırmızı kale çizer.
- Kırk kere sorarlar, kırk kere anlatırız, kırk birinci kere yine sorarlar.
- Bülbüller dallarda, laleler bahçelerde, kurbağalar göllerde baharı bekler.
- Elalem ala dana aldı, aladanalandı da biz bir ala dana alıp aladanalanamadık.
- Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, develer tellal iken, pireler berber iken.
- Bir berber bir berbere “Gel beraber Berberistan'da bir berber dükkânı açalım.” demiş.
R ve L için zor tekerlemeler
- Erken kalkan erken yürür, erken yürüyen erken varır, erken varan da yerini rahat bulur.
- Bugün yağmur yağarsa yürüyüş yarına kalır, yarın da yağmur yağarsa yürüyüş yarım kalır.
- Kır atlar kırlarda koşar, kırlardan ırmağa varır, ırmaktan su içer, sonra yine kırlara koşar.
- Bilen bilir, bilmeyen bir bilene sorar; bilen de bilmeyene bildiğini sabırla bir bir anlatır.
- Kar yağarsa yollar kapanır, yollar kapanırsa köyde kalırız, köyde kalırsak kardan adam yaparız.
- Yorulan yolcu yol kenarında durur, duran yolcu yorulmaz, yorulmayan yolcu da yoluna devam eder.
- Sonbaharda yapraklar sararır, sararan yapraklar kurur, kuruyan yaprakları rüzgâr yollara savurur.
Tekerlemelerle nasıl çalışılır
- Yavaşça, hece hece ve abartılı bir netlikle: her ek, her ünsüz duyulsun.
- Normal tempo. İki üç kez, tertemiz söyle. Bir ses kayarsa bir basamak geri dön.
- Daha yüksek sesle, odanın öbür ucundan biri dinliyormuş gibi. Aynı tempo, aynı netlik.
- Daha hızlı, ama ancak temiz kalabildiğin hıza kadar. Takılmadan art arda üç kez.
- Sunum: tam sesle, duyguyla, sahnedeymiş gibi. Sonra sıradaki tekerlemeye geç.
Hız, netliğin yan ürünüdür. Bir üst basamağa ancak bulunduğun basamakta kusursuz duyulduğunda geç.
Diğer tekerlemeler
Ayrıntılar yazıda: Konuşurken kelimeleri yutmak: net konuşmak için ne yapmalı?
Her gün çalış
DramaLab’da tekerlemeler zamanlayıcılı bir egzersiz: “Hızlı tekerleme: hız merdiveni”. Yavaş okumadan hızlıya, netliği kaybetmeden çıkarsın. Yanında ses, hazırlıksız konuşma, ikna ve hikâye egzersizleri de var. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.