Sen seni bil
Üç kelimeyle kurulan bir tekerleme: “sen”, “seni”, “bil”. Bu kelimeler farklı sıralarla tekrar eder ve sonunda şakacı bir uyarıyla biter. Ses olarak zor değil; zor olan, hangi tekrarda hangi sıranın geldiğini akılda tutmak.
Sen seni bil, sen seni, bil sen seni, bil sen seni, sen seni bilmezsen patlatırlar enseni.
Aynı seslerle başka tekerlemeler
- Saz susunca söz başladı, söz susunca saz yine başladı, sabaha kadar saz ve söz sırayla sürdü.
- Sevim süslü şişeye su, süssüz şişeye şerbet koydu; süslü şişe salona, süssüz şişe mutfağa gitti.
- Sınav sabahı sınıfta ses yok: sıralar sessiz, sorular zor, saat ise susmadan tıkır tıkır işliyor.
- Sözlükte söz arayan Sinan, aradığı sözü sözlüğün son sayfasında bulup sevinçle sesli sesli okudu.
- Simitçi Sezai sabah sabah “Sıcak simit, susamlı simit, sıcacık simit!” diye seslenip sokağı şenlendiriyor.
- Zeynep yüzüğünü sehpanın üstünde, Sezen gözlüğünü sazın kılıfında, Sevgi de saatini sepetin dibinde buldu.
Bu seslerle bilinen başka tekerlemeler
Nerede nefes alınır
- Sen seni bil, sen seni,
- bil sen seni, bil sen seni,
- sen seni bilmezsen patlatırlar enseni.
Sıra tuzağı
Metin dört kısa kalıptan oluşur: “sen seni bil”, “sen seni”, “bil sen seni” ve yine “bil sen seni”. Sonra uzun bir kapanış gelir. Ağız ilk kalıbı ezberler ve sonrakilerde “bil”i başa değil sona koymak ister; en yaygın hata budur.
Ses tarafında S ile N ağırlıkta. “Sen seni” hızlanınca “senseni” diye tek kelimeye kaynar ve aradaki kısa duraklar kaybolur. Metin aslında bu küçük durakların ritmiyle işler; onlar gidince sıra da karışır.
Sondaki “patlatırlar enseni” kısmında T, L ve R sıkışır: “pat-la-tır-lar”. Burada dil, S'lerden sonra bir anda başka bir kalıba geçmek zorundadır. Hızlanınca “patlatılar” çıkar ve ortadaki R kaybolur.
Ritimle ezberlemek
Kalıplara birer harf ver: “sen seni bil” A, “sen seni” B, “bil sen seni” C. Metin böylece A, B, C, C ve kapanış olur. Sırayı kelimelerle değil, bu dört harfle aklında tut.
Nefes için iki yer uygun: “sen seni bil, sen seni” kısmının sonu ve ikinci “bil sen seni”nin sonu. Kapanışı tek nefeste söyle. “Enseni” son kelime olduğu için en çok o yutulur.
Hızlanmak için önce kapanışı ayrı çalış, sonra baştaki tekrarları ekle. Bütün metni üç kez durmadan söylediğinde sıra bozulmuyorsa hızı artırabilirsin.
Bu tekerleme hakkında sorular
- Sen seni bil ne anlama geliyor?
- “Kendini bil, haddini bil” der gibi bir uyarı. Enseni patlatmak burada enseye bir şaplak atmak demek: sınırını bilmeyen sonunda o şaplağı yer. Halk arasında yaygın bir tekerlemedir, yazarı bilinmiyor.
- Sen seni bil tekerlemesi neden zor geliyor?
- Sesleri basit olduğu için dikkat gevşer. Aynı kelimeler farklı sıralarla geldiğinde beyin kısa yolu seçer ve bir kalıbı atlar. Bu yüzden iyi bir dikkat ve ritim çalışmasıdır.
Pratiğe devam
Her gün çalış
DramaLab’da tekerlemeler zamanlayıcılı bir egzersiz: “Hızlı tekerleme: hız merdiveni”. Yavaş okumadan hızlıya, netliği kaybetmeden çıkarsın. Yanında ses, hazırlıksız konuşma, ikna ve hikâye egzersizleri de var. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.