Şu yoğurdu sarımsaklasak
Mutfakta sorulmuş gibi duran bir soru: yoğurda sarımsak katıp mı saklayalım, katmadan mı? Tekerlemenin şakası, “saklasak” kelimesinin “sarımsaklasak”ın içinde zaten saklı olması. İki kelime bu kadar benzediği için dil hangisini söylediğini unutur.
Şu yoğurdu sarımsaklasak da mı saklasak, sarımsaklamasak da mı saklasak?
Aynı seslerle başka tekerlemeler
- Mutfaktaki musluk sızdırıyor, şıp şıp su sesi bütün gece susmuyor.
- Şule sarı balonu şişirdikçe balon şişti, balon şiştikçe Şule şaşırdı.
- Ses sistemi susunca sunucu sesini yükseltti, sözlerini sakin sakin söyledi.
- Sessiz filmde ses yok, sessiz filmde söz yok, salonda sadece piyanonun sesi var.
- Şu şişeyi şuraya, su şişesini buraya, sos şişesini de sepetin içine sessizce koy.
- Saz susunca söz başladı, söz susunca saz yine başladı, sabaha kadar saz ve söz sırayla sürdü.
Bu seslerle bilinen başka tekerlemeler
Nerede nefes alınır
- Şu yoğurdu sarımsaklasak da mı saklasak,
- sarımsaklamasak da mı saklasak?
Saklı kelime
“Sa-rım-sak-la-sak” kelimesinin son üç hecesi “sak-la-sak”, yani tam olarak “saklasak”. Cümlede bu iki kelime yan yana geldiğinde dil ya ikinci kelimeyi atlar ya da ilkini kısaltıp “sarımsasak” der. İkinci yarıdaki “sarımsaklamasak” buna bir hece daha ekler.
Olumsuz biçimde “-ma-” eki araya girer: “sarımsakla-ma-sak”. Hızlanınca bu ek yutulur ve iki yarım cümle aynı çıkar; soru da anlamını yitirir. Bu ekin duyulması, ikinci yarıyı birinciden ayıran tek şeydir.
Başta bir de Ğ var: “yoğurdu”. Ğ burada sert bir G değildir, O'yu uzatır: “yoo-ur-du”. Kısa olduğu için hızla geçilir ve asıl uzun kelimeye nefes kalmadan girilir.
Adım adım çalışma
Önce kelime çiftlerini ayrı söyle: “sarımsaklasak – saklasak”, sonra “sarımsaklamasak – saklasak”. Her çiftte ikinci kelimeye geçerken kısa bir durak bırak. Durak kısaldıkça hız artar.
Nefesi virgülde, ilk “saklasak”tan sonra al. İlk yarı daha uzundur ve “yoğurdu”dan hemen sonra en uzun kelimeye girer. Bu yüzden başlamadan önce tam bir nefes al, ilk yarıyı da fazla yüksek sesle söyleme.
Bunun bir soru olduğunu da unutma: sonda ses hafifçe yükselir. Soru tonunu korumak ritmi oturtur ve kelimeleri birbirinden ayırır. Üç kez art arda temiz çıktığında bir kademe hızlan.
Bu tekerleme hakkında sorular
- Sarımsaklamak diye bir kelime var mı?
- Var. Sözlükte “içine sarımsak katmak” anlamıyla geçer: “sarımsak” adına “-la-” eki gelmiş. Yoğurdu sarımsaklamak mutfakta sık yapılan bir iş; tekerlemenin sorusu da bu kadar gündelik.
- Şu yoğurdu sarımsaklasak hangi sesleri çalıştırır?
- En çok S'yi ve K ile L arasındaki geçişi. Dört uzun kelimenin dördü de S ile başlar ve içlerinde birer ikişer S daha var. “-sak-la-” kısmında dil K'den L'ye hızla geçmek zorunda kalır.
Pratiğe devam
Her gün çalış
DramaLab’da tekerlemeler zamanlayıcılı bir egzersiz: “Hızlı tekerleme: hız merdiveni”. Yavaş okumadan hızlıya, netliği kaybetmeden çıkarsın. Yanında ses, hazırlıksız konuşma, ikna ve hikâye egzersizleri de var. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.