Şu köşe yaz köşesi
Köşeleri mevsimlere ayıran, çocukluktan bilinen bir tekerleme. Neredeyse her kelimede Ş var. Sondaki “su şişesi” ise tam bir tuzaktır, çünkü orada S ile Ş yan yana gelir.
Şu köşe yaz köşesi, şu köşe kış köşesi, ortada su şişesi.
Aynı seslerle başka tekerlemeler
- Şişman kedi şiltede, sıska kedi sepette uyuyor.
- Beş kaşık şeker, beş kaşık su, bir tutam tuz koy.
- Deniz sessiz, sahil ıssız, sis yavaş yavaş kalkıyor.
- Susuz saksıda sardunya solar, sulu saksıda sümbül açar.
- Selin'in sesi sazın sesine, sazın sesi Selin'in sesine karıştı.
- Mutfaktaki musluk sızdırıyor, şıp şıp su sesi bütün gece susmuyor.
Bu seslerle bilinen başka tekerlemeler
Nerede nefes alınır
- Şu köşe yaz köşesi,
- şu köşe kış köşesi,
- ortada su şişesi.
Hangi kelimede hangi ses
İlk iki parça aynı kalıpta: “şu köşe … köşesi”. Değişen yalnızca mevsim, “yaz” ve “kış”. Yaz Z ile, kış Ş ile biter; ikisi de ıslıklı ama farklı sesler. Hızlı söylerken “yaz” kolayca “yaş”a, “kış” da “kıs”a döner.
Asıl zorluk son parçada. “Su” S ile başlar, hemen ardından “şişesi” Ş ile başlar ve içinde bir S daha taşır. Dil Ş'den S'ye, sonra yine Ş'ye ve S'ye geçer. Tipik hata “şu şişesi”: önceki “şu”ların etkisiyle “su” da Ş'ye kayar.
“Köşesi” iki kez geçer ve her seferinde sonundaki “-si” S ile söylenmeli. Yorulunca “köşeşi” diye Ş'ye kayabilir; özellikle ikinci parçada buna dikkat et.
Nefes, ritim, hız
Metin üç eşit parçaya ayrılır ve her virgül doğal bir nefes yeridir. Parçaları aynı ritimde söyle. “Ortada su şişesi”ni aceleyle bitirme, en çok dikkat isteyen kısım orası.
Çalışırken önce yalnız son parçayı tekrarla: “su şişesi, su şişesi”. Dudaklar Ş'de öne doğru yuvarlanır, S'de yana yayılır. Aynada dudak hareketini görmek farkı hızla yerleştirir.
Sonra bütün metni söyle ve bir kez de fısıltıyla dene. Fısıltıda S ile Ş'nin farkı kulağa daha net gelir ve nerede kaydığını kolayca duyarsın.
Bu tekerleme hakkında sorular
- Şu köşe yaz köşesi tekerlemesinin devamı var mı?
- Bilinen hâli üç parçadan oluşur ve “ortada su şişesi” ile biter. Farklı söylenişler duyabilirsin; burada derlemelerde en sık geçen hâli var.
- Şu köşe yaz köşesi hangi sesler için iyi?
- S, Ş ve Z için. Konuşurken S ile Ş'yi karıştıranlar ya da hızlanınca Ş'yi S gibi söyleyenler için kısa ve etkili bir ısınmadır.
Pratiğe devam
Her gün çalış
DramaLab’da tekerlemeler zamanlayıcılı bir egzersiz: “Hızlı tekerleme: hız merdiveni”. Yavaş okumadan hızlıya, netliği kaybetmeden çıkarsın. Yanında ses, hazırlıksız konuşma, ikna ve hikâye egzersizleri de var. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.